Bạn Quỳnh Lâm (lamquynh90@gmail.com) viết thư hỏi Ngọc Ánh: Chào chị Ngọc Ánh, em xin hỏi có bài hát nào trong phim Tây Du Ký dịch sang tiếng Anh chưa ạ ? nếu có mong chị Ngọc Ánh giới thiệu cho em cùng các bạn thính giả.
Bạn Quỳnh Lâm và các bạn thân mến, tin rằng nhiều khán giả và thính giả Việt Nam rất quen thuộc với giai điệu bản nhạc "Đường dưới chân ta" trong bộ phim truyền hình nhiều tập "Tây Du Ký", Ngọc Ánh đã hỏi trợ lý của anh Lục Tiểu Linh Đồng và được biết, chưa thấy những bài hát trong phim có bản tiếng Anh.
Bộ phim "Tây Du Ký" được đông đảo khán giả Việt Nam hoan nghênh và mến mộ, và cũng như ở Trung Quốc, bộ phim này đã và đang được chiếu đi chiếu lại nhiều lần trên truyền hình, nhất là vào dịp nghỉ hè. Vừa qua nhiều tờ báo và cơ quan truyền thông đại chúng tại Việt Nam đã đưa tin: Công ty Văn hóa và Truyền thông Lệ Chi ( gọi tắt là Công ty Chibooks) vừa nhập bản quyền 2 tập "Lục Tiểu Linh Đồng bình Tây Du" do diễn viên chuyên đóng vai Tôn Ngộ Không viết. Bản dịch đã ra mắt độc giả trong nước và "Tôn Ngộ Không" bày tỏ ý định muốn sang Việt Nam dịp này để giới thiệu sách.
Là một ngôi sao điện ảnh - truyền hình nổi tiếng Trung Quốc và là người đã vĩnh viễn ghi dấu ấn của mình trong vai Tôn Ngộ Không, anh Lục Tiểu Linh Đồng viết cuốn sách "Lục Tiểu Linh Đồng bình Tây Du" với góc nhìn của người trong cuộc đã xuất bản tại Trung Quốc năm 2008, tác phẩm đã mau chóng được đông đảo độc giả Trung Quốc hoan nghênh.
Trong kỳ Hộp thư này Ngọc Ánh xin giới thiệu với các bạn một số tình hình liên quan đến việc xuất bản cuốn sách hai tập này qua cuộc chuyện trò với chị Nguyễn Lệ Chi, người phụ trách Công ty Chibooks qua điện thoại và cuộc chuyện trò giữa Ngọc Ánh với anh Lục Tiểu Linh Đồng tại Bắc Kinh.
Các bạn thân mến, cuốn "Lục Tiểu Linh Đồng bình Tây Du" hai tập được đánh giá là sinh động với nhiều chuyện hậu trường lần đầu tiên được công bố. Cuốn sách giúp độc giả và khán giả yêu thích phim Tây Du Ký hiểu thêm về tác phẩm văn học nổi tiếng Trung Quốc này cũng như tác giả Ngô Thừa Ân. Khi trao bản quyền sách chuyển thể sang tiếng Việt, anh cho biết, hy vọng sách sẽ kịp ra mắt độc giả trong năm 2010, vì năm sau sẽ công chiếu bộ phim truyền hình nhiều tập "Ngô Thừa Ân và Tây Du Ký", trong đó, Lục Tiểu Linh Đồng sắm 2 vai cùng một lúc. "Nếu sắp xếp được công việc biểu diễn, tôi rất muốn sang Việt Nam để ra mắt cuốn sách", anh cho biết.
Các bạn thân mến, trong thời gian chị Nguyễn Lệ Chi đang lưu học tại Học viện Điện ảnh Bắc Kinh cách đây mấy năm, Ngọc Ánh từng phỏng vấn chị ngay tại phòng thu của Đài CRI, sau khi Lệ Chi về nước, Ngọc Ánh lại từng có những cuộc chuyện trò thân mật qua điện thoại với Chị và chia sẻ với các bạn qua Hộp thư này, vừa qua khi được tin Công ty Chibooks đã nhập bản quyền và phát hành cuốn sách "Lục Tiểu Linh Đồng bình Tây du", Ngọc Ánh liền gọi điện ngay tới thành phố Hồ Chí Minh để tìm hiểu thêm một số chi tiết liên quan, và được Lệ Chi cho biết:
（Ghi âm đối thoại...）
Lục Tiểu Linh Đồng, người sắm vai Tôn Ngộ Không trong phim "Tây Du Ký" đã trở nên rất đỗi quen thuộc đối với nhiều khán thính giả Việt Nam, và được đông đảo khán thính giả Việt Nam mến mộ, Ngọc Ánh từng nhiều lần phỏng vấn anh, giới thiệu tình hình biểu diễn và những hoạt động xã hội của anh để đáp ứng yêu cầu của các bạn. Khi biết cuốn sách "Lục Tiểu Linh Đồng bình Tây du" tập một gần đây đã được dịch sang tiếng Việt và đã chính thức ra mắt độc giả Việt Nam, anh rất đỗi vui mừng, khi Ngọc Ánh hỏi nguyên nhân nào khiến anh bỏ ra mười năm để viết cuốn "Lục Tiểu Linh Đồng bình Tây Du ", anh nói:
"Kể từ sau khi bộ phim truyền hình "Tây Du Ký" công chiếu tại Trung Quốc, số lần chiếu lại cũng như số khán giả đón xem có thể nói là đông nhất, tính đến nay đã chiếu đi chiếu hơn hai nghìn lần, các nước Đông Nam Á như Việt Nam, khán giả các nước phương Tây như Mỹ, Canada, Đức v.v cũng rất hâm mộ bộ phim này. Qua đó có thể thấy, nội dung của cuốn tiểu thuyết là hết sức tuyệt vời, thế là tôi bỏ ra mười năm để viết nên cuốn sách này.
Về quá trình hợp tác với Công ty Chibooks, anh nói:
"Tôi đã có sự hợp tác với chị Nguyễn Lệ Chi, tôi hết sức cảm động khi Công ty Chibooks đã khắc phục nhiều khó khăn phiên dịch cuốn sách "Lục Tiểu Linh Đồng bình Tây Du " sang tiếng Việt, cuốn sách này gồm hai tập, chủ yếu là những cảm nhận của tôi đối với sự hấp dẫn của Tây Du, đã phản ánh trí tuệ của con người, nay tập một của cuốn sách này đã ra mắt độc giả Việt Nam. Được biết, rất nhiều báo chí cũng như nhiều trang web tại Việt Nam đã đưa nhiều thông tin liên quan đến việc xuất bản bản tiếng Việt của cuốn sách này, nhân đây tôi xin bày tỏ chân thành cảm ơn. Rất mong các bạn khán giả và độc giả Việt Nam dành sự quan tâm và yêu mến cuốn sách này. Tất nhiên rồi, tôi cũng mong tập hai của cuốn sách này sớm ra mắt độc giả Việt Nam, bởi vì ngoài Trung Quốc ra, Việt Nam là nước đầu tiên phiên dịch và xuất bản cuốn "Lục Tiểu Linh Đồng bình Tây Du" sang tiếng nước ngoài. Nguyện vọng lớn nhất của tôi là, cùng với bản tiếng Việt đã được xuất bản sẽ lôi cuốn nhiều nước khác phiên dịch xuất bản cuốn sách này sang nhiều thứ tiếng. Tôi cũng đã nói với chị Ngọc Ánh rằng, nửa cuộc đời trước của tôi đã hiến dâng cho sự nghiệp diễn xuất xây dựng nhân vật Tôn Ngộ Không, vậy thì nửa đời sau của tôi sẽ chủ yếu dốc sức cho việc truyền bá nền văn hóa "Tây Du"
Anh đã giải thích Văn hóa Tây Du như sau:
Vậy thì nền văn hóa "Tây Du" là gì?, đó chính là sự phấn đấu, tiến thủ, không chịu khuất phục, không chịu thất bại. Còn tinh thần Tôn Ngộ Không là, lạc quan hướng về tương lai, thông minh trí tuệ, trung thành tình nghĩa. Các bạn Việt Nam thân mến, thực ra cuộc đời của con người cũng như quá trình hình thành cuốn tiểu thuyết "Tây Du Ký " vậy, đó là thường gặp phải 9x9= 81 hoạn nạn, chúng ta cần phải khắc phục những trắc trở và khó khăn của cuộc đời, như vậy tương lai tốt đẹp mới có thể xuất hiện trước mắt chúng ta. Chúng ta phải như bốn thầy trò Đường Tăng đoàn kết một lòng, khắc phục khó khăn, giúp đỡ lẫn nhau, cuối cùng mới có thể thỉnh Kinh thành công. Tại đây, tôi xin chúc các bạn khán thính giả Việt Nam mạnh khỏe, hạnh phúc, đồng thời hoan nghênh các bạn quan tâm đến những vai diễn khác của tôi ngoài vai Tôn ngộ Không.
Vì sao anh Lục Tiểu Linh Đồng lại hiến dâng cả cuộc đời mình cho văn hóa "Tây Du"? Nửa cuộc đời còn lại của anh sẽ làm những công việc gì? Anh còn điều gì đáng tiếc trong chuyến thăm Việt Nam năm 1998? Vào giờ này tuần sau, Hộp thư Ngọc Ánh sẽ giới thiệu tiếp với các bạn buổi trò chuyện cởi mở và thân mật giữa Ngọc Ánh và anh Lục Tiểu Linh Đồng.
Tuy đông đảo các bạn khán giả rất quen thuộc và hiểu rõ về anh Lục Tiểu Linh Đồng, nhưng rất có thể một số bạn chỉ biết đến nhân vật "Tôn Ngộ Không" trong "Tây Du Ký " chưa hẳn đã để ý đến con người thực sự của anh. Sau đây Ngọc Ánh xin giới thiệu sơ qua.
Lục Tiểu Linh Đồng, tên thật là Chương Kim Lai, dân tộc Hán, sinh ngày 12/4/1959 tại Thượng Hải. Quê anh ở Thiệu Hưng, tỉnh Chiết Giang, cùng quê với đại văn hào Lỗ Tấn. Ông nối nghiệp cha là nghệ sĩ Lục Tiểu Đồng (tên thật là Chương Tống Nghĩa, người được tôn vinh là Nam Hầu Vương) học nghệ thuật diễn xuất loài khỉ. Sau khi tốt nghiệp cấp ba (tháng 6/1976), Lục Tiểu Linh Đồng thi đỗ vào Trường Nghệ thuật sân khấu Côn kịch tỉnh Chiết Giang và thành công với nhiều vai chính trong các vở kịch như Mỹ hầu vương, Tôn Ngộ Không... Sau đó, anh gặt hái thành công vang dội khi sắm vai Tôn Ngộ Không trong phim truyền hình 25 tập Tây Du Ký (đạo diễn Dương Khiết, sản xuất năm 1982). Ngoài vai Tôn Ngô Không ra, anh còn sắm nhiều vai trong nhiều bộ phim truyền hình cũng như phim nhựa, đồng thời đã đoạt rất nhiều giải thưởng trong và ngoài nước.
Hiện anh đang sống cùng gia đình tại Bắc Kinh.
Hoan nghênh các bạn viết thư cho anh Lục Tiểu Linh Đồng, nếu như bạn có những đồ chơi công nghệ, hoặc những bức thư họa bản tiếng Việt liên quan đến "Tây Du Ký", hoan nghênh bạn gửi đến Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam, số 46 phố Hoàng Diệu Hà Nội, để Ngọc Ánh chuyển đến anh Lục Tiểu Linh Đồng. Xin cảm ơn các bạn.
Thứ Bảy, 18 tháng 9, 2010
tham luận của dịch giả Nguyễn Lệ Chi (giám đốc công ty sách Chibooks) cho HỘI THẢO "THỰC TRẠNG & GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA ĐỌC Ở VN"
Tham luận của dịch giả Nguyễn Lệ Chi (giám đốc công ty sách Chibooks)
cho Hội thảo “Thực trạng và giải pháp phát triển Văn hóa đọc ở Việt Nam” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du Lịch cùng Ban điều hành Dự án giáo dục SachHay.com tổ chức vào ngày 16.9.2010 tại TP.HCM
Con đường nào cho Văn hóa đọc Việt Nam?
Là một đơn vị xuất bản sách còn non trẻ, hình thành mới từ tháng 12.2008 tới nay với gần 30 đầu sách, phần lớn là sách văn học nước ngoài, Chibooks luôn mong mỏi được đóng góp một phần nhỏ bé nhằm làm phong phú thêm nền văn hóa đọc nước nhà. Nhưng thực tế văn hóa đọc nước ta đang ở tình trạng nào và làm sao để nâng cấp được nó vẫn là một câu hỏi nhức nhối không chỉ của riêng Chibooks và giới xuất bản.
Thực trạng mù mờ
Có lẽ chưa hề có một cuộc nghiên cứu chính thức nào ở nước ta về thực trạng Văn hóa đọc nước nhà để định vị và xác định những tác động cùng tầm ảnh hưởng của nó với xã hội. Cũng không có những công bố công khai về các số liệu xuất bản hàng năm như: số lượng các đầu sách đã xuất bản, số lượng của từng thể loại sách xuất bản, tỉ lệ phần trăm tăng hay giảm của từng thể loại sách xuất bản so với cùng kỳ năm trước, hoặc thống kê số lượng độc giả mua sách theo thể loại vì yêu thích hay vì nhu cầu… để mà so sánh, phân tích và giúp các đơn vị xuất bản từ đó mà căn cứ phân tích chiến lược xuất bản của mình trong năm tới hoặc rút ra những kinh nghiệm xương máu cho thành công hay thất bại của mình trong năm vừa qua. Trên trang web của Bộ Thông tin và Truyền thông cũng chỉ đưa ra những số liệu thống kê hết sức vắn tắt về tình hình xuất bản như:
(Mic.gov.vn) -
Nguồn: Cục Xuất bản
Về Xuất bản:
Theo thống kê lưu chiểu, đến ngày 30/11/2009 toàn ngành đã xuất bản được:
- Về sách: 20.601 cuốn với 196.325.141 bản, đạt 111% về cuốn, 76% về bản so với cùng kỳ năm 2008.
- Về văn hóa phẩm: 804 loại với 15.953.000 bản, trong đó có 320 mẫu lịch với 11.700.000 bản đạt 76,4% về bản so với năm 2008.
Với những con số quá khô khan và sơ lược như vậy, thật khó có thể cung cấp nhiều những hỗ trợ tham khảo thông tin cho cả độc giả lẫn các đơn vị xuất bản, đặc biệt là các đơn vị xuất bản tư nhân vốn là những nơi khan hiếm thông tin tổng kết chung trong ngành. Bên cạnh đó, báo chí truyền thông đăng tin bài về thực trạng của ngành xuất bản cũng không có số liệu chính xác và đầy đủ, chủ yếu là theo số liệu của một vài đơn vị trong ngành cung cấp và viết theo cảm nhận chủ quan hoặc dựa theo ý kiến của một số người làm trong ngành xuất bản, chưa có con mắt bao quát của toàn ngành và toàn thực trạng văn hóa đọc của xã hội.
Quay lại với câu hỏi thực trạng văn hóa đọc của nước ta hiện nay ra sao? Phát triển đa dạng trăm hoa đua nở với rất nhiều đầu sách và thể loại sách mới mỗi ngày. Đó là một điểm mừng và đáng ghi nhận, đánh dấu sự phát triển mỗi ngày của ngành xuất bản. Có cung mới có cầu, nếu người mua không quan tâm nhiều tới sách, ắt hẳn dòng sản phẩm này cũng không phát triển và sinh sôi đa dạng hàng ngày tới vậy. Ngày càng nhiều có các tác phẩm mới của nước ngoài được các đơn vị xuất bản trong nước mua bản quyền và chuyển thể sang tiếng Việt. Điều này giúp độc giả trong nước có điều kiện bước thêm trên cây cầu văn hóa và tri thức nối với các nước bạn. Ngày càng nhiều sách mới của các tác giả Việt Nam được ra mắt thị trường, được dịch ra nhiều thứ tiếng và được đưa đi ra thị trường nước ngoài, đánh dấu sự sáng tạo cá nhân không ngừng tăng cùng sức lan tỏa văn hóa Việt Nam ra nước ngoài qua sản phẩm sách. Tuy nhiên nếu hỏi thực trạng hiện nay đáng mừng hay đáng lo, xin thưa rất mù mờ để đánh giá và đưa ra những nhận xét đúng. Bởi nhìn chung nếu dạo quanh thị trường sách, tuy đa dạng nhưng không có số liệu thống kê cụ thể, người mua cứ mua một cách tự phát, người sản xuất cũng sản xuất tự phát theo hướng chủ quan mà mình tự cho là đúng. Không có công cụ đo lường thị hiếu và nhu cầu của độc giả ở những lứa tuổi khác nhau, không có “phao cứu trợ” từ phía số liệu phát hành để bám víu mà định lượng, đong đếm, để nhận xét về mức độ mừng hay lo về các con số tiêu thụ sách trên thị trường.
Tuy nhiên theo ý kiến chủ quan nhìn nhận của riêng tôi, tôi nhận thấy tuy thị trường sách đa dạng và phong phú, người Việt Nam có dần thói quen đọc sách hơn cùng với điều kiện kinh tế ngày một cải thiện, song văn hóa đọc của nước ta chưa cao, thậm chí còn ở mức độ thấp, xét về mặt bằng chung trong xã hội. Rất nhiều đầu sách bán chạy thường chỉ có tính chất giải trí rất thông thường, không mang lại nhiều về các giá trị tinh thần hoặc kiến thức. Các sách có giá trị lớn, có giải thưởng lớn trên quốc tế lại thường bị xếp xó, tồn kho và bán giảm giá triệt để, khiến không ít đơn vị làm sách phải đau xót và dần dà phải chấp nhận chạy theo xuất bản dòng sách giải trí phục vụ nhu cầu của đông đảo độc giả nhằm đảm bảo độ an toàn trong kinh doanh. Điều này về lâu dài dễ tạo nên một nền văn hóa đọc giải trí và bình dân.
Giải pháp phải từ gốc rễ
Để nâng cao văn hóa đọc của nước nhà, trước hết cần tìm tới gốc rễ của nó để chăm chút, tưới tắm, giúp cho cái rễ đó chắc khỏe, trụ mãi với thời gian. Có như vậy rễ cây mới tiếp tục hút nhựa sống nuôi những cành lá xum xuê bên trên. Nói một cách đơn giản rằng muốn nâng cao văn hóa đọc, trước hết phải xây dựng văn hóa đọc và xây dựng hạ tầng cơ sở cho văn hóa đọc. Việc xây dựng này xin đừng chỉ vứt riêng trách nhiệm cho những người làm xuất bản. Không phải cứ in ra nhiều sách là nâng cao được văn hóa đọc. Chúng tôi-những người làm sách- chỉ là một phần rất nhỏ cung cấp cho các bạn-người đọc- công cụ để tiếp cận và nâng cao văn hóa đọc của chính mình. Hãy nhìn nhận một cách công bằng rằng việc xây dựng văn hóa đọc phải là ý thức chung của toàn xã hội, với mỗi con người, mỗi gia đình, mỗi thế hệ, mỗi đơn vị cơ quan, mỗi chính quyền, mỗi thời đại. Con người khi mới sinh ra như một tờ giấy trắng, cũng giống như một cái rễ non yếu ớt. Nếu chúng ta hình thành được, xây dựng được văn hóa đọc ngay tại gia đình, bố mẹ chịu khó mua sách vở về đọc cho con cái nghe trước khi đi ngủ hàng ngày, dần dà tự tập cho con thói quen đọc sách thì đứa trẻ sẽ lớn dần cùng sở thích đọc sách được bồi dưỡng và phát triển theo năm tháng. Cái rễ non mới gặp điều kiện thuận lợi mới cắm sâu trong đất, hút lấy sức sống mà lớn dần. Song song với việc đó, nhà trường phải xây dựng và hướng dẫn cho trẻ tiếp cận với văn hóa đọc qua những biện pháp sau: tập cho chúng ý thức đọc hàng ngày qua việc đọc diễn cảm hoặc kể chuyện trên lớp; xác định và phân loại cho trẻ về mục đích đọc (theo nhu cầu, sở thích, hay phong trào, hay cần nâng cao kiến thức đi học, hoặc do tò mò muốn tìm kiểu thêm…)… Thầy cô nên khuyến khích cho các em đọc thêm các giáo trình, sách tham khảo mở rộng kiến thức tự nhiên cho trẻ. Các nhà trường (từ cấp 1 tới đại học) cần mở rộng các thư viện miễn phí cho học sinh với nhiều đầu sách phong phú phù hợp với lứa tuổi, ngoài giáo trình học, để thư viện trở thành một sân chơi được yêu thích, chứ không chỉ đơn thuần chỉ là nơi hành xác lo chạy đua trước các kỳ thi. Các đơn vị cơ quan, đặc biệt là các cơ quan lớn như cấp Vụ, Cục, các tập đoàn lớn… nên dành quỹ xây dựng các thư viện nhỏ miễn phí cho cán bộ công nhân viên trong cơ quan, để việc đọc sách trở nên dễ dàng hơn đối với cả những người không có điều kiện thuận lợi về kinh tế hoặc eo hẹp về thời gian đi lại mượn sách ở các thư viện lớn… Việc xây dựng các thư viện chuyên ngành này mang giá trị tích cực nhiều mặt: vừa cung cấp sách vở tài liệu chuyên ngành mà cơ quan đó đang làm, vừa cung cấp những kiến thức xã hội khác bổ sung thêm từ sách vở tham khảo. Những cán bộ công nhân viên được hưởng quyền lợi mượn sách từ thư viện của cơ quan mình sẽ cảm thấy gắn bó thiết tha và có tình cảm hơn với nơi công tác. Một khi việc đọc sách được phổ cập rộng rãi từ nhỏ tới lớn, hình thành và phát triển theo cả một chặng đường dài và cả quãng thời gian sống, con người mới phát triển và định hình được văn hóa đọc cho cá nhân mình. Từ đó mỗi người sẽ tự phân hóa, chọn lọc dòng sách mà mình cần và thấy phù hợp với bản thân qua từng giai đoạn cuộc sống. Lúc đó tự bản thân mỗi người sẽ coi việc đọc như một nhu cầu tất yếu hàng ngày như việc ăn cơm, uống nước.
Song song với việc xây dựng cơ sở hạ tầng của văn hóa đọc, chúng ta cũng cần phải xây dựng môi trường trong sạch và lành mạnh cho văn hóa đọc phát triển. Trong đó, các nhà quản lý chuyên ngành cấp quốc gia phải nhanh chóng lập ra một lộ trình cho việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc cả nước theo những chặng đường lớn 10-20-30 năm/lần, tuyệt đối không để phát triển tự phát hoặc theo những kế hoạch ngắn hạn một vài năm, thực thi theo kiểu đối phó và hài lòng với những con số nhỏ lẻ tuy tăng trưởng so với năm trước. Để từ đó các ban ngành mới thống nhất đường hướng phát triển, vạch ra những phương án tối ưu để nâng cao chất lượng sản xuất mà cụ thể ở đây là sản phẩm sách. Làm sao để sách đến với độc giả đa dạng hơn, phong phú hơn, luôn cập nhật được những kiến thức mới nhất của nhân loại trên toàn thế giới? Làm sao để các đơn vị xuất bản sống được tự tin và đàng hoàng bằng nghề, chỉ chuyên tâm làm sách mà không phải lo ngại đối phó với nạn sách lậu, sách giả, sách không bản quyền, không phải đau xót hoặc tuyệt vọng khi thấy sản phẩm của mình bị đánh cắp trắng trợn? Chỉ khi mọi quyền lợi của người làm sách được đảm bảo như: đảm bảo kinh tế sản xuất, có vị thế xã hội, được tôn trọng và sánh ngang vị trí như các ngành nghề khác… thì họ mới chuyên tâm làm ra các sản phẩm hay, sản phẩm đẹp, chất lượng tốt, nội dung chọn lọc. Chính phủ cần đưa ra những biện pháp cứng rắn hơn nữa trong việc xử lý những sai phạm phát hành dẫn đến hậu quả gây thiệt hại nghiêm trọng cho các đơn vị xuất bản như: cương quyết tịch thu và tiêu hủy sách giả, phạt nặng gấp 200% giá trị lô hàng lậu, hàng giả bị phát hiện, cương quyết tịch thu giấy phép kinh doanh của các đơn vị phát hành, các cửa hàng sách sau khi có chứng cứ kinh doanh hàng giả, hàng lậu từ lần phát hiện thứ 2, mạnh tay dẹp các chiếu sách vỉa hè, vừa mất mỹ quan đường phố vừa hạ giá trị sách, vừa là nơi dễ dàng tiêu thu sách giả, sách lậu khó kiểm soát… Đồng thời phải tích cực tuyên truyền cho người dân để nâng cao ý thức bảo vệ sách thật, sách bản quyền, phân biệt được sách giả và sách thật, phải coi sách như một sản phẩm đầy đủ giá trị như các sản phẩm tiêu dùng khác và người tiêu dùng sẽ bị thiệt hại nặng nếu sử dụng hàng giả, hàng nhái kém chất lượng.
Văn hóa đọc chỉ phát triển khi có môi trường phát triển và môi trường đó chỉ có khi con người có ý thức xây dựng nên và học cách bảo vệ nó dài lâu. Hãy xây dựng và bảo vệ văn hóa đọc từ bây giờ, đó chính là tương lai của cả một thế hệ con cháu bạn sau này./.
TP.HCM ngày 9.9.2010
cho Hội thảo “Thực trạng và giải pháp phát triển Văn hóa đọc ở Việt Nam” do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du Lịch cùng Ban điều hành Dự án giáo dục SachHay.com tổ chức vào ngày 16.9.2010 tại TP.HCM
Con đường nào cho Văn hóa đọc Việt Nam?
Là một đơn vị xuất bản sách còn non trẻ, hình thành mới từ tháng 12.2008 tới nay với gần 30 đầu sách, phần lớn là sách văn học nước ngoài, Chibooks luôn mong mỏi được đóng góp một phần nhỏ bé nhằm làm phong phú thêm nền văn hóa đọc nước nhà. Nhưng thực tế văn hóa đọc nước ta đang ở tình trạng nào và làm sao để nâng cấp được nó vẫn là một câu hỏi nhức nhối không chỉ của riêng Chibooks và giới xuất bản.
Thực trạng mù mờ
Có lẽ chưa hề có một cuộc nghiên cứu chính thức nào ở nước ta về thực trạng Văn hóa đọc nước nhà để định vị và xác định những tác động cùng tầm ảnh hưởng của nó với xã hội. Cũng không có những công bố công khai về các số liệu xuất bản hàng năm như: số lượng các đầu sách đã xuất bản, số lượng của từng thể loại sách xuất bản, tỉ lệ phần trăm tăng hay giảm của từng thể loại sách xuất bản so với cùng kỳ năm trước, hoặc thống kê số lượng độc giả mua sách theo thể loại vì yêu thích hay vì nhu cầu… để mà so sánh, phân tích và giúp các đơn vị xuất bản từ đó mà căn cứ phân tích chiến lược xuất bản của mình trong năm tới hoặc rút ra những kinh nghiệm xương máu cho thành công hay thất bại của mình trong năm vừa qua. Trên trang web của Bộ Thông tin và Truyền thông cũng chỉ đưa ra những số liệu thống kê hết sức vắn tắt về tình hình xuất bản như:
(Mic.gov.vn) -
Nguồn: Cục Xuất bản
Về Xuất bản:
Theo thống kê lưu chiểu, đến ngày 30/11/2009 toàn ngành đã xuất bản được:
- Về sách: 20.601 cuốn với 196.325.141 bản, đạt 111% về cuốn, 76% về bản so với cùng kỳ năm 2008.
- Về văn hóa phẩm: 804 loại với 15.953.000 bản, trong đó có 320 mẫu lịch với 11.700.000 bản đạt 76,4% về bản so với năm 2008.
Với những con số quá khô khan và sơ lược như vậy, thật khó có thể cung cấp nhiều những hỗ trợ tham khảo thông tin cho cả độc giả lẫn các đơn vị xuất bản, đặc biệt là các đơn vị xuất bản tư nhân vốn là những nơi khan hiếm thông tin tổng kết chung trong ngành. Bên cạnh đó, báo chí truyền thông đăng tin bài về thực trạng của ngành xuất bản cũng không có số liệu chính xác và đầy đủ, chủ yếu là theo số liệu của một vài đơn vị trong ngành cung cấp và viết theo cảm nhận chủ quan hoặc dựa theo ý kiến của một số người làm trong ngành xuất bản, chưa có con mắt bao quát của toàn ngành và toàn thực trạng văn hóa đọc của xã hội.
Quay lại với câu hỏi thực trạng văn hóa đọc của nước ta hiện nay ra sao? Phát triển đa dạng trăm hoa đua nở với rất nhiều đầu sách và thể loại sách mới mỗi ngày. Đó là một điểm mừng và đáng ghi nhận, đánh dấu sự phát triển mỗi ngày của ngành xuất bản. Có cung mới có cầu, nếu người mua không quan tâm nhiều tới sách, ắt hẳn dòng sản phẩm này cũng không phát triển và sinh sôi đa dạng hàng ngày tới vậy. Ngày càng nhiều có các tác phẩm mới của nước ngoài được các đơn vị xuất bản trong nước mua bản quyền và chuyển thể sang tiếng Việt. Điều này giúp độc giả trong nước có điều kiện bước thêm trên cây cầu văn hóa và tri thức nối với các nước bạn. Ngày càng nhiều sách mới của các tác giả Việt Nam được ra mắt thị trường, được dịch ra nhiều thứ tiếng và được đưa đi ra thị trường nước ngoài, đánh dấu sự sáng tạo cá nhân không ngừng tăng cùng sức lan tỏa văn hóa Việt Nam ra nước ngoài qua sản phẩm sách. Tuy nhiên nếu hỏi thực trạng hiện nay đáng mừng hay đáng lo, xin thưa rất mù mờ để đánh giá và đưa ra những nhận xét đúng. Bởi nhìn chung nếu dạo quanh thị trường sách, tuy đa dạng nhưng không có số liệu thống kê cụ thể, người mua cứ mua một cách tự phát, người sản xuất cũng sản xuất tự phát theo hướng chủ quan mà mình tự cho là đúng. Không có công cụ đo lường thị hiếu và nhu cầu của độc giả ở những lứa tuổi khác nhau, không có “phao cứu trợ” từ phía số liệu phát hành để bám víu mà định lượng, đong đếm, để nhận xét về mức độ mừng hay lo về các con số tiêu thụ sách trên thị trường.
Tuy nhiên theo ý kiến chủ quan nhìn nhận của riêng tôi, tôi nhận thấy tuy thị trường sách đa dạng và phong phú, người Việt Nam có dần thói quen đọc sách hơn cùng với điều kiện kinh tế ngày một cải thiện, song văn hóa đọc của nước ta chưa cao, thậm chí còn ở mức độ thấp, xét về mặt bằng chung trong xã hội. Rất nhiều đầu sách bán chạy thường chỉ có tính chất giải trí rất thông thường, không mang lại nhiều về các giá trị tinh thần hoặc kiến thức. Các sách có giá trị lớn, có giải thưởng lớn trên quốc tế lại thường bị xếp xó, tồn kho và bán giảm giá triệt để, khiến không ít đơn vị làm sách phải đau xót và dần dà phải chấp nhận chạy theo xuất bản dòng sách giải trí phục vụ nhu cầu của đông đảo độc giả nhằm đảm bảo độ an toàn trong kinh doanh. Điều này về lâu dài dễ tạo nên một nền văn hóa đọc giải trí và bình dân.
Giải pháp phải từ gốc rễ
Để nâng cao văn hóa đọc của nước nhà, trước hết cần tìm tới gốc rễ của nó để chăm chút, tưới tắm, giúp cho cái rễ đó chắc khỏe, trụ mãi với thời gian. Có như vậy rễ cây mới tiếp tục hút nhựa sống nuôi những cành lá xum xuê bên trên. Nói một cách đơn giản rằng muốn nâng cao văn hóa đọc, trước hết phải xây dựng văn hóa đọc và xây dựng hạ tầng cơ sở cho văn hóa đọc. Việc xây dựng này xin đừng chỉ vứt riêng trách nhiệm cho những người làm xuất bản. Không phải cứ in ra nhiều sách là nâng cao được văn hóa đọc. Chúng tôi-những người làm sách- chỉ là một phần rất nhỏ cung cấp cho các bạn-người đọc- công cụ để tiếp cận và nâng cao văn hóa đọc của chính mình. Hãy nhìn nhận một cách công bằng rằng việc xây dựng văn hóa đọc phải là ý thức chung của toàn xã hội, với mỗi con người, mỗi gia đình, mỗi thế hệ, mỗi đơn vị cơ quan, mỗi chính quyền, mỗi thời đại. Con người khi mới sinh ra như một tờ giấy trắng, cũng giống như một cái rễ non yếu ớt. Nếu chúng ta hình thành được, xây dựng được văn hóa đọc ngay tại gia đình, bố mẹ chịu khó mua sách vở về đọc cho con cái nghe trước khi đi ngủ hàng ngày, dần dà tự tập cho con thói quen đọc sách thì đứa trẻ sẽ lớn dần cùng sở thích đọc sách được bồi dưỡng và phát triển theo năm tháng. Cái rễ non mới gặp điều kiện thuận lợi mới cắm sâu trong đất, hút lấy sức sống mà lớn dần. Song song với việc đó, nhà trường phải xây dựng và hướng dẫn cho trẻ tiếp cận với văn hóa đọc qua những biện pháp sau: tập cho chúng ý thức đọc hàng ngày qua việc đọc diễn cảm hoặc kể chuyện trên lớp; xác định và phân loại cho trẻ về mục đích đọc (theo nhu cầu, sở thích, hay phong trào, hay cần nâng cao kiến thức đi học, hoặc do tò mò muốn tìm kiểu thêm…)… Thầy cô nên khuyến khích cho các em đọc thêm các giáo trình, sách tham khảo mở rộng kiến thức tự nhiên cho trẻ. Các nhà trường (từ cấp 1 tới đại học) cần mở rộng các thư viện miễn phí cho học sinh với nhiều đầu sách phong phú phù hợp với lứa tuổi, ngoài giáo trình học, để thư viện trở thành một sân chơi được yêu thích, chứ không chỉ đơn thuần chỉ là nơi hành xác lo chạy đua trước các kỳ thi. Các đơn vị cơ quan, đặc biệt là các cơ quan lớn như cấp Vụ, Cục, các tập đoàn lớn… nên dành quỹ xây dựng các thư viện nhỏ miễn phí cho cán bộ công nhân viên trong cơ quan, để việc đọc sách trở nên dễ dàng hơn đối với cả những người không có điều kiện thuận lợi về kinh tế hoặc eo hẹp về thời gian đi lại mượn sách ở các thư viện lớn… Việc xây dựng các thư viện chuyên ngành này mang giá trị tích cực nhiều mặt: vừa cung cấp sách vở tài liệu chuyên ngành mà cơ quan đó đang làm, vừa cung cấp những kiến thức xã hội khác bổ sung thêm từ sách vở tham khảo. Những cán bộ công nhân viên được hưởng quyền lợi mượn sách từ thư viện của cơ quan mình sẽ cảm thấy gắn bó thiết tha và có tình cảm hơn với nơi công tác. Một khi việc đọc sách được phổ cập rộng rãi từ nhỏ tới lớn, hình thành và phát triển theo cả một chặng đường dài và cả quãng thời gian sống, con người mới phát triển và định hình được văn hóa đọc cho cá nhân mình. Từ đó mỗi người sẽ tự phân hóa, chọn lọc dòng sách mà mình cần và thấy phù hợp với bản thân qua từng giai đoạn cuộc sống. Lúc đó tự bản thân mỗi người sẽ coi việc đọc như một nhu cầu tất yếu hàng ngày như việc ăn cơm, uống nước.
Song song với việc xây dựng cơ sở hạ tầng của văn hóa đọc, chúng ta cũng cần phải xây dựng môi trường trong sạch và lành mạnh cho văn hóa đọc phát triển. Trong đó, các nhà quản lý chuyên ngành cấp quốc gia phải nhanh chóng lập ra một lộ trình cho việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc cả nước theo những chặng đường lớn 10-20-30 năm/lần, tuyệt đối không để phát triển tự phát hoặc theo những kế hoạch ngắn hạn một vài năm, thực thi theo kiểu đối phó và hài lòng với những con số nhỏ lẻ tuy tăng trưởng so với năm trước. Để từ đó các ban ngành mới thống nhất đường hướng phát triển, vạch ra những phương án tối ưu để nâng cao chất lượng sản xuất mà cụ thể ở đây là sản phẩm sách. Làm sao để sách đến với độc giả đa dạng hơn, phong phú hơn, luôn cập nhật được những kiến thức mới nhất của nhân loại trên toàn thế giới? Làm sao để các đơn vị xuất bản sống được tự tin và đàng hoàng bằng nghề, chỉ chuyên tâm làm sách mà không phải lo ngại đối phó với nạn sách lậu, sách giả, sách không bản quyền, không phải đau xót hoặc tuyệt vọng khi thấy sản phẩm của mình bị đánh cắp trắng trợn? Chỉ khi mọi quyền lợi của người làm sách được đảm bảo như: đảm bảo kinh tế sản xuất, có vị thế xã hội, được tôn trọng và sánh ngang vị trí như các ngành nghề khác… thì họ mới chuyên tâm làm ra các sản phẩm hay, sản phẩm đẹp, chất lượng tốt, nội dung chọn lọc. Chính phủ cần đưa ra những biện pháp cứng rắn hơn nữa trong việc xử lý những sai phạm phát hành dẫn đến hậu quả gây thiệt hại nghiêm trọng cho các đơn vị xuất bản như: cương quyết tịch thu và tiêu hủy sách giả, phạt nặng gấp 200% giá trị lô hàng lậu, hàng giả bị phát hiện, cương quyết tịch thu giấy phép kinh doanh của các đơn vị phát hành, các cửa hàng sách sau khi có chứng cứ kinh doanh hàng giả, hàng lậu từ lần phát hiện thứ 2, mạnh tay dẹp các chiếu sách vỉa hè, vừa mất mỹ quan đường phố vừa hạ giá trị sách, vừa là nơi dễ dàng tiêu thu sách giả, sách lậu khó kiểm soát… Đồng thời phải tích cực tuyên truyền cho người dân để nâng cao ý thức bảo vệ sách thật, sách bản quyền, phân biệt được sách giả và sách thật, phải coi sách như một sản phẩm đầy đủ giá trị như các sản phẩm tiêu dùng khác và người tiêu dùng sẽ bị thiệt hại nặng nếu sử dụng hàng giả, hàng nhái kém chất lượng.
Văn hóa đọc chỉ phát triển khi có môi trường phát triển và môi trường đó chỉ có khi con người có ý thức xây dựng nên và học cách bảo vệ nó dài lâu. Hãy xây dựng và bảo vệ văn hóa đọc từ bây giờ, đó chính là tương lai của cả một thế hệ con cháu bạn sau này./.
TP.HCM ngày 9.9.2010
Thứ Năm, 16 tháng 9, 2010
Thứ Tư, 15 tháng 9, 2010
Thứ Ba, 14 tháng 9, 2010
Thứ Hai, 13 tháng 9, 2010
Chủ Nhật, 12 tháng 9, 2010
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)